தமிழ் ஹதீஸ் பிரவுஸர்

Musannaf-Abdur-Razzaq-7960

‹ முந்தைய செய்திஅடுத்த செய்தி ›
Posted on | By Farook | No comments
ஹதீஸின் தரம்: விபரம் கீழே

7960. நபி (ஸல்) அவர்கள், நபியான பிறகு தனக்காக அகீகா கொடுத்தார்கள்.

அறிவிப்பவர்: (ரலி)

அனஸ் (ரலி)

நபித்தோழர்.

முழு விபரம்இவர் வரும் ஹதீஸ்கள் தேடல்Google தமிழ்

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَرَّرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ قَالَ:

«عَقَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَفْسِهِ بَعْدَ مَا بُعِثَ بِالنُّبُوَّةِ»


Musannaf-Abdur-Razzaq-Tamil-.
Musannaf-Abdur-Razzaq-TamilMisc-.
Musannaf-Abdur-Razzaq-Shamila-7960.
Musannaf-Abdur-Razzaq-Alamiah-.
Musannaf-Abdur-Razzaq-JawamiulKalim-7746.


இந்தச் செய்தியை சிலர், மவ்லூத் விருந்துக்கு ஆதாரமாக கூறுகின்றனர். இது பல காரணங்களால் தவறான வாதமாகும்.

இந்தச் செய்தி சரியானது என்று கருதினாலும் இதன் மூலம் மவ்லூத் விருந்து தரலாம் என்று சட்டம் எடுக்கமுடியாது. ஏனெனில் அகீகா என்பது குழந்தை பிறந்த 7 ஆம் நாள் தரவேண்டும் என்பது வலியுறுத்தப்பட்ட நபிவழி என்பதில் அடங்கும். மேலும் இது ஒரே ஒரு தடவை தரவேண்டும் என்பதே நபிவழியாகும்.

நபி (ஸல்) அவர்கள் ஏற்கனவே தனக்காக அகீகா தந்துவிட்டார்கள் என்று வைத்துக் கொண்டாலும், அல்லது அவர்களுக்காக அகீகா தரப்படவில்லை என்று வைத்துக் கொண்டாலும் மற்றவர்கள் அவர்களுக்காக அகீகா தரவேண்டும் என்ற சட்டமும் இல்லை. அதை ஒவ்வொரு வருடமும் தரவேண்டும் என்ற சட்டமும் இல்லை.

இந்தச் செய்தியின் அறிவிப்பாளர்கள்:

1 . அப்துர்ரஸ்ஸாக் பின் ஹம்மாம்

2 . அப்துல்லாஹ் பின் முஹர்ரர்

3 . கதாதா

4 . அனஸ் (ரலி)

இதன் அறிவிப்பாளர்தொடரில் வரும் ராவீ-25406-அப்துல்லாஹ் பின் முஹர்ரர் என்பவர் பற்றி அனைத்து ஹதீஸ்கலை அறிஞர்களும் இவர் மிக பலவீனமானவர் என்ற கருத்தில் விமர்சித்துள்ளனர்.

  • இவரைப் பற்றி நல்மதிப்பு வைத்திருந்த இப்னுல் முபாரக் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 118
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 181
    வயது: 63
    அவர்கள், இவரின் செய்திகளை அறிந்தப்பின் இவர் என்னுடைய பார்வையில் ஒரு ஆட்டு புழுக்கையை விட மதிப்பற்றவர் என்று கூறியுள்ளார்.
  • இந்தச் செய்தியை பதிவு செய்துள்ள அப்துர்ரஸ்ஸாக் அவர்கள், இவர் அறிவிக்கும் மேற்கண்ட செய்தியினால் தான் இவரை ஹதீஸ்கலை அறிஞர்கள் கைவிட்டுவிட்டனர் என்று கூறியதாக பைஹகீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 384
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 458
    வயது: 74
    அவர்கள் குறிப்பிட்டுள்ளார்.
  • மேலும் இவரைப் பற்றி ஃபள்ல் பின் துகைன், இப்னு ஸஃத்,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 168
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 230
    வயது: 62
     இப்னு மயீன்,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 158
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 233
    வயது: 75
    அதிகமான அறிவிப்பாளர்களைப் பற்றி குறை, நிறைகளை கூறியுள்ளவர்.     அஹ்மத் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 164
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 241
    வயது: 77
    இமாம், ஜவ்ஸஜானீ, ஃபல்லாஸ், புகாரீ,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 194
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 256
    வயது: 62
     அபூஸுர்ஆ, அபூஹாதிம்,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 195
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 277
    வயது: 82
     யஃகூப் பின் ஸுஃப்யான் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 194
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 277
    வயது: 83
    அல்ஃபஸவீ, ஹிலால் பின் அலாஃ, பஸ்ஸார், நஸாயீ,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 215
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 303
    வயது: 88
     ஸாஜீ போன்ற பலரும் இவர் பலவீனமானவர் என்றும் முன்கருல் ஹதீஸ் என்றும் மிக பலவீனமானவர் என்றும் விமர்சித்துள்ளனர்.
  • இப்னு ஹிப்பான் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 275
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 354
    வயது: 79
    முக்கிய நூல்கள்: அஸ்ஸிகாத், மஜ்ரூஹீன். இப்னு ஹிப்பான் அவர்கள் மட்டும் ஒருவரை பலமானவர் என்று கூறினால் அவர் அறியப்படாதவர்களையும் பலமானவர் என்று கூறுவதால் அவர் வேறு வகையில் அறியப்பட்டவரா! என்று ஆய்வு செய்தே முடிவு செய்யவேண்டும். மேலும் இப்னு ஹிப்பான் அவர்கள் மட்டும் ஒருவரை விமர்சித்தால் அது சரியானதா? இல்லையா? என்று மற்ற சான்றுகளை வைத்தே முடிவு செய்ய வேண்டும்.    அவர்கள், இவர் நல்ல வணக்கசாலியாக இருந்தாலும் தன்னை அறியாமல் பொய் சொல்பவராக இருந்தார். விளங்காமல் அறிவிப்பாளர்தொடரை புரட்டக்கூடியவராக இருந்தார் என்று கூறியுள்ளார்.
  • தாரகுத்னீ,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 306
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 385
    வயது: 79
     இப்னு ஹஜர் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 773
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 852
    வயது: 79
    நூல்: பத்ஹுல் பாரி (புகாரியின் விளக்கவுரை)    ஆகியோர் இவர் ஹதீஸ்கலை அறிஞர்களால் விடப்பட்டவர் என்று கூறியுள்ளனர்.

(நூல்கள்: அல்ஜர்ஹு வத்தஃதீல்-5/176, அல்காமிலு ஃபிள்ளுஅஃபா-5/213, தஹ்தீபுல் கமால்-16/29, அல்இக்மால்-8/164, அல்காஷிஃப்-3/185, தஹ்தீபுத் தஹ்தீப்-2/418, தக்ரீபுத் தஹ்தீப்-1/540,  லிஸானுல் மீஸான்-4/518)

எனவே இது மிக பலவீனமான அறிவிப்பாளர்தொடராகும்.

இந்தச் செய்தியை பற்றி இப்னு ஹஜர் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 773
இறப்பு ஹிஜ்ரி 852
வயது: 79
நூல்: பத்ஹுல் பாரி (புகாரியின் விளக்கவுரை)போன்ற அறிஞர்கள் கூறும் விமர்சனங்களைக் குறிப்பிட்ட அல்பானீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 1333
இறப்பு ஹிஜ்ரி 1420
வயது: 87
அவர்கள் அப்துல்லாஹ் பின் முஸன்னா —> ஸுமாமா பின் அப்துல்லாஹ் பின் அனஸ் —> அனஸ் (ரலி) என்ற அறிவிப்பாளர்தொடரில் இந்தச் செய்தி வந்துள்ளது என்பதால் இதை ஹஸன் தரம் என்று கூறியுள்ளார். காரணம் இவரைப் போன்று இஸ்மாயீல் பின் முஸ்லிம் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 204
இறப்பு ஹிஜ்ரி 261
வயது: 57
என்பவரும் கதாதா அவர்களிடமிருந்து அறிவித்துள்ளார் என்று கூறி மற்ற அறிஞர்களின் விமர்சனத்திற்கு பதில் கூறியுள்ளார்.

(நூல்:அஸ்ஸஹீஹா-2726)

1 . இந்தக் கருத்தில் அனஸ் (ரலி) வழியாக வரும் செய்திகள்:

  • 1 . அப்துல்லாஹ் பின் முஹர்ரர் —> கதாதா —> அனஸ் (ரலி)

பார்க்க: முஸன்னஃப் அப்துர் ரஸ்ஸாக்-7960, முஸ்னத் பஸ்ஸார்-7281, முஸ்னத் ரூயானீ-1371, குப்ரா பைஹகீ-19273, கஷ்ஃபுல் அஸ்தார்-1237,

  • முஸ்னத் ரூயானீ-1371.

مسند الروياني (2/ 386)
1371 – نَا ابْنُ إِسْحَاقَ , نَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، نَا عَلِيُّ بْنُ هَاشِمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَرَّرٍ , عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ «أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقَّ عَنْ نَفْسِهِ بَعْدَمَا بَعَثَهُ اللَّهُ نَبِيًّا»

  • கஷ்ஃபுல் அஸ்தார்-1237.

كشف الأستار عن زوائد البزار (2/ 74)
1237 – حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْجَارُودِيُّ أَبُو الْخَطَّابِ، ثنا عَوْفُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُرَادِيُّ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُحَرَّرِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقَّ عَنْ نَفْسِهِ بَعْدَ مَا بُعِثَ نَبِيًّا.
قَالَ الْبَزَّارُ: تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُحَرَّرِ، وَهُوَ ضَعِيفٌ جِدًّا، إِنَّمَا يُكْتَبُ عَنْهُ مَا لا [يُوجَدُ] عِنْدَ غَيْرِهِ.

மேற்கண்ட செய்திகள் அனைத்திலும் அப்துல்லாஹ் பின் முஹர்ரர் இடம்பெறுவதால் இவை பலவீனமானவைகளாகும்.

  • 2 . அபூகதாதா அல்ஹர்ரானீ (அப்துல்லாஹ் பின் வாகித்) —> அப்துல்லாஹ் அல்ஜுரஷீ (ஹிஷாம் பின் ஃகாஸ்) —> கதாதா —> அனஸ் (ரலி)

பார்க்க: அல்காமிஸ் மினல் அஃப்ராத்-இப்னு ஷாஹீன்-3.

الخامس من الأفراد لابن شاهين (ص: 194)
3- حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَحَامِلِيُّ قَالَ: حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قَتَادَةَ الْحَرَّانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الْجُرَشِيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقَّ عَنْ نَفْسِهِ بَعْدَمَا أُنْزِلَتِ الْنُبُوَّةُ.
وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلا أَعْرِفُ لِعَبْدِ اللَّهِ الْجُرَشِيِّ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ قَتَادَةَ وَقَالَ الْقَاسِمُ عَنِ الْفَضْلِ قَالَ: قَالَ أَبُو قَتَادَةَ: هَذَا أَفَادَنَاهُ شُعْبَةُ عَنْ هَذَا الشَّيْخِ وَقَالَ: لَيْسَ يَرْوِي هَذَا الْحَدِيثَ أَحَدٌ غَيْرُهُ.

இதன் அறிவிப்பாளர்தொடரில் வரும் ராவீ-26193-அபூகதாதா அல்ஹர்ரானீ-அப்துல்லாஹ் பின் வாகித் என்பவர் பொய்யரென சந்தேகிக்கப்பட்டவர்…

எனவே இது மிக பலவீனமான அறிவிப்பாளர் தொடராகும்.

  • 3 . அப்துல்லாஹ் பின் முஸன்னா —> ஸுமாமா பின் அப்துல்லாஹ் பின் அனஸ் —> அனஸ் (ரலி)

பார்க்க: அன்னஃபகது அலல்இயால்-66, ஷரஹ் முஷ்கிலில் ஆஸார்-1053, 1054, அல்முஃஜமுல் அவ்ஸத்-994, அல்முஹல்லா-6/239, அல்அஹாதீஸுல் முக்தாரா-1832, 1833,

  • அன்னஃபகது அலல்இயால்-66.

النفقة على العيال لابن أبي الدنيا (1/ 208)
66 – حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى بْنِ أَنَسٍ، حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ «عَقَّ عَنْ نَفْسِهِ بَعْدَمَا جَاءَتْهُ النُّبُوَّةُ»

قَالَ: وَرُبَّمَا قَالَ: حَدَّثَنِيهِ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ

  • அல்முஹல்லா-6/239.

المحلى بالآثار (6/ 239)
وَقَدْ رُوِّينَا مِنْ طَرِيقِ ابْنِ أَيْمَنَ نَا إبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ السَّرَّاجُ نَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ أَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى بْنِ أَنَسٍ نَا ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ – صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَسَلَّمَ – عَقَّ عَنْ نَفْسِهِ بَعْدَمَا جَاءَتْهُ النُّبُوَّةُ»

  • அல்அஹாதீஸுல் முக்தாரா-1832 , 1833.

الأحاديث المختارة = المستخرج من الأحاديث المختارة مما لم يخرجه البخاري ومسلم في صحيحيهما (5/ 204)
1832 – أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ نَصْرٍ بِأَصْبَهَانَ أَنَّ الْحَسَنَ بْنَ أَحْمَدَ الْحَدَّادَ أَخْبَرَهُمْ وَهُوَ حَاضِرٌ أبنا أَبُو نُعَيْمٍ أبنا سُلَيْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الطَّبَرَانِيُّ ثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَسْعُودٍ هُوَ الْمَقْدِسِيُّ قثنا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ قثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ النَّبِيَّ ص عق عَن نَفسه بَعْدَمَا بعث نَبيا إِسْنَاده صَحِيح

இதன் அறிவிப்பாளர்தொடர் சரியானது என்று ளியாவுத்தீன் அல்மக்திஸீ அவர்கள் கூறியுள்ளார்.

الأحاديث المختارة = المستخرج من الأحاديث المختارة مما لم يخرجه البخاري ومسلم في صحيحيهما (5/ 205)
1833 – وَأَخْبَرَنَا أَبُو الْهَيْصَمِ شَذْرَةُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْعَلاءِ الْمَدِينِيُّ الْخَيَّاطُ بِمَدِينَةِ أَصْبَهَانَ أَنَّ أَبَا الْخَيْرِ مُحَمَّدَ بْنَ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الباغبان أخْبرهُم قِرَاءَة عَلَيْهِ أبنا أَبُو عَمْرٍو عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ مَنْدَهْ أنبا أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ يُوسُفَ بْنِ يُوهْ قِرَاءَةً عَلَيْهِ قثنا أَبُو عَمْرٍو أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ حَكِيمٍ الْمَدِينِيُّ إِمْلاءً ثَنَا أَبُو حَاتِمٍ هُوَ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ الرَّازِيُّ ثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ النَّاقِدُ ثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ نَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُثَنَّى بْنِ أَنَسٍ الأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنِي ثُمَامَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَقَّ عَنْ نَفْسِهِ بَعْدَمَا جَاءَتْهُ النُّبُوَّةُ

இதில் இடம்பெறும் ராவீ-19092-ஷத்ரா பின் முஹம்மத், ராவீ-12459-ஹஸன் பின் யூஹ் ஆகியோரின் நிலை அறியப்படவில்லை என்பதால் இது பலவீனமான அறிவிப்பாளர் தொடராகும்.

  • 4 . அப்துல்லாஹ் பின் முஸன்னா —> அனஸ் (ரலி) அவர்களின் குடும்பத்தைச் சேர்ந்த ஒருவர் —> அனஸ் (ரலி)

பார்க்க: அன்னஃபகது அலல்இயால்-66, ஷரஹ் முஷ்கிலில் ஆஸார்-1054,

இதில் இடம்பெறும் அனஸ் (ரலி) அவர்களின் குடும்பத்தைச் சேர்ந்தவர் என்பவர், யாரென இதில் கூறப்படவில்லை. என்றாலும் வேறு அறிவிப்பாளர்தொடரில் ஸுமாமா பின் அப்துல்லாஹ் என்று இடம்பெற்றுள்ளது.

மேற்கண்ட செய்திகளில் வரும் ராவீ-24117-அப்துல்லாஹ் பின் முஸன்னா அவர்கள் பற்றி சிலர் பாராட்டியுள்ளனர். சிலர் விமர்சித்துள்ளனர்.

இவரைப் பற்றி பாராட்டியவர்கள்:

  • புகாரீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 194
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 256
    வயது: 62
    அவர்கள் இவர் இடம்பெறும் சில செய்திகளை பதிவு செய்துள்ளார்.
  • இஜ்லீ,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 181
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 261
    வயது: 80
     திர்மிதீ ஆகியோர் இவரை பலமானவர் என்று கூறியுள்ளனர்.
  • இப்னு மயீன்,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 158
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 233
    வயது: 75
    அதிகமான அறிவிப்பாளர்களைப் பற்றி குறை, நிறைகளை கூறியுள்ளவர்.     அஹ்மத்,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 164
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 241
    வயது: 77
     அபூஹாதிம்,பிறப்பு ஹிஜ்ரி 195
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 277
    வயது: 82
     அபூஸுர்ஆ ஆகியோர் இவர் சுமாரானவர் என்ற கருத்தில் கூறியுள்ளனர். நஸாயீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 215
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 303
    வயது: 88
    அவர்கள் இவர் அந்தளவுக்கு பலமானவர் அல்ல என்று கூறியுள்ளார். (இதன் கருத்து இவர் பார்வையில் சுமாரானவர் என்பதாகும்.)
  • தஹபீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 673
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 748
    வயது: 75
    அவர்கள், இவர் செய்திகளை ஏற்கலாம் என்பதே இறுதிமுடிவு என்ற கருத்தை தரும் صح – ஸஹ்ஹ எனும் அடையாளத்தை தனது லிஸானுல் மீஸானில் கூறியுள்ளார். (தஹபீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 673
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 748
    வயது: 75
    அவர்களின் இந்த தகவல் சிலர் விசயத்தில் தவறாகவும் உள்ளது)

இவரைப் பற்றி விமர்சித்தவர்கள்:

  • அபூதாவூத் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 202
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 275
    வயது: 73
    அவர்கள், இவரின் செய்திகளை நான் பதிவு செய்யமாட்டேன் என்று கூறியுள்ளார்.
  • உகைலீ,பிறப்பு ஹிஜ்ரி
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 322
     ஸாஜீ ஆகியோர் இவர் அதிகமான செய்திகளை தனித்து அறிவித்துள்ளார். எனவே பலவீனமானவர்; முன்கருல் ஹதீஸ் என்று கூறியுள்ளனர்.
  • தாரகுத்னீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 306
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 385
    வயது: 79
    அவர்கள், இவரை பலமானவர் என்று கூறியதாக சிலர் கூறியுள்ளனர். பலவீனமானவர் என்று கூறியதாக சிலர் கூறியுள்ளனர். (இவ்வாறு இப்னு மயீன் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 158
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 233
    வயது: 75
    அதிகமான அறிவிப்பாளர்களைப் பற்றி குறை, நிறைகளை கூறியுள்ளவர்.    அவர்களிடமிருந்து இருவகையான தகவல் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது)
  • இப்னு ஹஜர் பிறப்பு ஹிஜ்ரி 773
    இறப்பு ஹிஜ்ரி 852
    வயது: 79
    நூல்: பத்ஹுல் பாரி (புகாரியின் விளக்கவுரை)    அவர்கள், இவர் ஸதூக் தரத்தில் உள்ளவர்; என்றாலும் அதிகம் தவறிழைப்பவர் என்று தனது தக்ரீபில் கூறியுள்ளார்.
  • தக்ரீபை ஆய்வு செய்த அறிஞர்கள் இந்தக் கருத்தை மறுத்து இவரை ஹஸன் தரத்தில் கூறியுள்ளனர்.

(நூல்கள்: அல்ஜர்ஹு வத்தஃதீல்-5/177, தஹ்தீபுல் கமால்-16/25, அல்இக்மால்-8/162, அல்காஷிஃப்-3/185, லிஸானுல் மீஸான்-9/345, தஹ்தீபுத் தஹ்தீப்-2/417, தக்ரீபுத் தஹ்தீப்-1/540, துஹ்ஃபதுத் தஹ்ஸீல்-1/263, தஹ்ரீரு தக்ரீபுத் தஹ்தீப்-3571, 2/260)

இவருக்கு ஸுமாமா பின் அப்துல்லாஹ் பின் அனஸ் அவர்கள் தந்தையின் சகோதரர் ஆவார். அப்துல்லாஹ் பின் முஸன்னாவை சிலர் விமர்சித்திருந்தாலும் இவர் ஸுமாமிடமிருந்து அனஸ் (ரலி) அவர்களின் செய்தியாக அறிவித்த செய்திகளை புகாரீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 194
இறப்பு ஹிஜ்ரி 256
வயது: 62
அவர்கள் ஆதாரமாக ஏற்றுள்ளார். இவர் இடம்பெற்ற செய்திகளை 22 இடங்களில் கூறியுள்ளார்.

(பார்க்க: புகாரி-94, 95, 1010, 1453, 6281,…)

இவரைப் பற்றிய ஆய்வில் இவர் தனது குடும்பத்தாரிடமிருந்து அறிவிக்கும் செய்திகளில் தவறு இல்லை என்ற கருத்தை சில அறிஞர்கள் கூறியுள்ளனர். இதனடிப்படையில் அல்பானீ பிறப்பு ஹிஜ்ரி 1333
இறப்பு ஹிஜ்ரி 1420
வயது: 87
போன்ற சிலர் இந்த செய்தியை சரியானது என்று கூறியுள்ளனர்.

இதனுடன் தொடர்புடைய செய்திகள்:

பார்க்க: புகாரி-5471, நஸாயீ-4220, …

அப்துர்ரஸ்ஸாக் பின் ஹம்மாம்

عبد الرزاق بن همام بن نافع

இறப்பு: ஹிஜ்ரி 211, யமன்

தரம்: பலமானவர், மனனசக்தி மிக்கவர்

விபரங்கள்

இயற்பெயர்: அப்துர்ரஸ்ஸாக் பின் ஹம்மாம் பின் நாஃபிஃ

தந்தை பெயர்: ஹம்மாம் பின் நாஃபிஃ அல்ஹிம்யாரீ

வம்சம்: ஹிம்யாரீ

புனைப்பெயர்: அபூபக்ர்

ஊர் பெயர்: ஸன்ஆ

பயணித்த ஊர்கள்: யமன், ஹிஜாஸ், ஷாம், ஈராக்

பிறப்பு: ஹிஜ்ரி 126, ஸன்ஆ, யமன்

இறப்பு: ஹிஜ்ரி 211, யமன்

கால கட்டம்: தபஉத் தாபிஈ

வாழ்க்கைக் குறிப்பு

அப்துர்ரஸ்ஸாக் ரஹ் அவர்கள் ஹிஜ்ரி 126 இல் யமன் நாட்டின் ஸன்ஆவில் பிறந்தார். இவர் ஹதீஸ் துறையில் மிகப் பெரிய அறிஞராகவும், மனனசக்தி மிக்கவராகவும் திகழ்ந்தார். அல்-முஸன்னஃப், தஃப்ஸீர் போன்ற பல நூல்களை எழுதியுள்ளார்.

ஹதீஸ் அறிஞர்கள் பலர் இவரிடம் வந்து ஹதீஸ்களைக் கற்றனர். இவர் ஹிஜ்ரி 211 இல் யமனில் காலமானார்.

ஆசிரியர்கள், மாணவர்கள்

யாரிடமிருந்து அறிவித்தார் (ஆசிரியர்கள்): ஹம்மாம் பின் நாஃபிஃ அல்ஹிம்யாரீ, வஹ்ப் பின் நாஃபிஃ அஸ்ஸன்ஆனீ, அய்மன் பின் நாபில், இக்ரிமா பின் அம்மார், இப்னு ஜுரைஜ், உபைதுல்லாஹ் பின் உமர் பின் ஹஃப்ஸ், மாலிக் இமாம், மஃமர் பின் ராஷித், ஸுஃப்யான் அஸ்ஸவ்ரீ, ஸுஃப்யான் பின் உயைனா, ஜஃபர் பின் ஸுலைமான் அத்தபஃஈ, யூனுஸ் பின் ஸுலைம் அஸ்ஸன்ஆனீ

இவரிடமிருந்து அறிவித்தோர் (மாணவர்கள்): அஹ்மத் பின் ஹன்பல், இஸ்ஹாக் பின் ரஹ்வாயா, யஹ்யா பின் மயீன், அலீ பின் அல்மதீனீ, ஸுஃப்யான் பின் உயைனா, வக்கீஃ பின் அல்ஜர்ராஹ், ஹம்மாத் பின் உஸாமா, ஸலமா பின் ஷபீப், அம்ர் பின் முஹம்மத் அன்னாக்கித், முஹம்மத் பின் யஹ்யா அத்தஹ்லீ, மஹ்மூத் பின் ஃகைலான், அஹ்மத் பின் ஸாலிஹ் அல்மிஸ்ரீ

வேறு பெயர்கள்: அபூபக்ர், அப்துர்ரஸ்ஸாக் பின் ஹம்மாம்

ஆதாரம்: muslimscholars.info (20121) · Should verify

முழு விபரம்இவர் வரும் ஹதீஸ்கள் தேடல்Google அரபி

அப்துல்லாஹ் பின் முஹர்ரர்

இந்த அறிவிப்பாளர் பற்றிய விபரம் இன்னும் இந்தத் தளத்தில் இல்லை.

இவர் வரும் ஹதீஸ்கள் தேடல்Google தமிழ்

கதாதா

قتادة بن دعامة السدوسي

ஹி-117

தரம்: மிகப் பலமானவர், தத்லீஸ் செய்வதில் பிரபலமானவர் என்று விமர்சிக்கப்பட்டவர்.

இயற்பெயர்: கதாதா

தந்தை பெயர்: திஆமா

வமிசம்: ஸதூஸிய்யி, ஸதூஸீ

ஊர் பெயர்: பஸரா, வாஸித்

பிறப்பு: ஹிஜ்ரி-61

இறப்பு: ஹிஜ்ரி-117 (தனது 56 வயதில் இறந்தார்)

கால கட்டம்: 4.

கதாதா பின் திஆமா ஸதூஸீ அவர்கள் பலமானவர் என்றாலும் தத்லீஸ் செய்பவர் என்று சில அறிஞர்கள் விமர்சித்துள்ளனர். எனவே அன்அனாவாக இவர் அறிவித்தால் ஏற்கக்கூடாது என்பது சிலரின் கருத்தாகும்.

ஆனால் இவரிடமிருந்து ஷுஅபா அவர்கள் அறிவிக்கும்போது அன்அனாவாக அறிவித்தாலும் இந்த பிரச்சனை இல்லை என்பதற்கு ஷுஅபா அவர்கள் உத்தரவாதம் அளித்துள்ளார் என்பதால் அந்த செய்திகளில் பிரச்சனை இல்லை என்று சில அறிஞர்கள் குறிப்பிட்டுள்ளனர்.

வேறுசிலர் பொதுவாக கதாதா அவர்களின் அன்அனா செய்திகளை ஏற்கலாம் என்றும்; இதற்கு காரணம் இவர் சில செய்திகளில் பலமானவர்களை விட்டுவிட்டுதான்-தத்லீஸ் செய்துள்ளார் என்று குறிப்பிட்டுள்ளனர்.

புகாரீ, முஸ்லிம் அறிஞர்கள் இவரின் அன்அனா செய்திகளை பதிவு செய்தியிருந்தாலும் ஸிமாஃ வை உறுதி செய்தே பிறகு பதிவு செய்துள்ளனர் என்றும் சிலர் குறிப்பிட்டுள்ளனர்.

கதாதா அவர்கள் அபுல்ஆலியா அவர்களை சந்திக்கவில்லை என்று அஹ்மத் இமாம் கூறியதாக ஒரு தகவல் உள்ளது. என்றாலும் ஷுஅபா அவர்களின் தகவல்படி சில செய்திகளை கேட்டுள்ளார் என்பதற்கு ஆதாரம் உள்ளது.

628 - حَدَّثَنَا صَاِلحُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ نَا عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ قَالَ قَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ ‌قَتَادَةُ مِنْ أَبِي ‌الْعَالِيَةِ إِلَّا ثَلَاثَةَ أَشْيَاءَ قُلْتُ لِيَحْيَى عُدَّهَا قَالَ قَولُ عَلِيٍّ رضي الله عنه الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ وَحَدِيثُ لَا صَلَاةَ بَعْدَ الْعَصْرِ وَحَدِيثُ يُونُسَ بْنِ مَتَّي

யஹ்யா அல்கத்தான் ---> ஷுஅபாவிடமிருந்து குறிப்பிடும் 3 செய்திகள்.

1 . நீதிபதிகள் மூன்று வகைப்படுவர்.

பார்க்க: முஸன்னஃப் இப்னு அபீ ஷைபா-22963,

2 . உமர் (ரலி) அவர்களின் சிறப்பு, ஃபஜ்ர், அஸர் தொழுதப் பின் சூரிய உதயம், மறைவு வரை வேறு தொழுகைகள் தொழத் தடை,

பார்க்க: முஸ்லிம்-1504, புகாரி-581,

3 . யூனுஸ் (அலை) அவர்களை விட நான் சிறந்தவன் என்று கூறாதீர்.

பார்க்க: புகாரி-3395, 4630,

(நூல்: அல்மராஸீல்-இப்னு அபூஹாதிம்-628)

அபூதாவூத் ---> ஷுஅபாவிடமிருந்து குறிப்பிடும் மேற்கண்ட 3 செய்தியுடன் 4 ஆவது செய்தி: (அபூதாவூத்-202)

4 . இப்னு உமர் (ரலி) வழியாக வரும் செய்தி...

السنن الكبرى للبيهقي (1/ 195)

قَالَ الشَّيْخُ: وَسَمِعَ أَيْضًا حَدِيثَ ابْنَ عَبَّاسٍ فِيمَا يَقُولُ: عِنْدَ الْكَرْبِ، وَحَدِيثُهُ فِي رُؤْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ مُوسَى، وَغَيْرَهُ.

معرفة السنن والآثار (1/ 364)

922 - وَحَدِيثَهُ فِي رُؤْيَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ مُوسَى، وَغَيْرَهُ،

923 - وَحَدِيثًا فِي الرِّبْحِ وَفِيهِ نَظَرٌ،

5 . துன்பம் ஏற்படும் போது கேட்கும் துஆ.

பார்க்க: புகாரி-6345, முஸ்லிம்-5276,

(புகாரி, முஸ்லிம் அறிஞர்கள் தத்லீஸ் செய்பவரின் செய்திகளை ஸிமாஃ இருந்தால் அதாவது தனது ஆசிரியிரிடமிருந்து நேரடியாக கேட்டதாக தெளிவுபடுத்தியிருந்தால், அல்லது வேறு சான்று இருந்தால் பதிவு செய்வார்கள்)

6 . நபி (ஸல்) அவர்கள், மிஃராஜில் மூஸா (அலை) போன்ற நபிமார்களை கண்ட நிகழ்வு.

பார்க்க: புகாரி-3239, முஸ்லிம்-266,

7 . ஒரு மனிதர் காற்றைச் சபித்த நிகழ்வு.

பார்க்க: அபூதாவூத்-4908,

என்றாலும் இதில் விமர்சனம் உள்ளது என்று பைஹகீ அவர்கள் குறிப்பிட்டுள்ளார்.

இப்னுல் இராகீ, இப்னு ஹஜர் ஆகியோரும் மேற்கண்ட தகவலையும், பைஹகீ அவர்களின் கருத்தையும் மேற்கோள் காட்டியுள்ளனர்.

(நூல்கள்: குப்ரா பைஹகீ-598, மஃரிஃபதுஸ் ஸுனன் வல்ஆஸார்-918, 919, 920, 921, 922, 923)

وَقَالَ ابْن الْمَدِينِيّ عَن يحيى الْقطَّان عَن شُعْبَة لم يسمع قَتَادَة من أبي الْعَالِيَة الا ثَلَاثَة أَشْيَاء

قلت ليحيى عدهَا قَالَ قَول عَليّ رضي الله عنه الْقُضَاة ثَلَاثَة

وَحَدِيث لَا صَلَاة بعد صَلَاة الْعَصْر وَحَدِيث يُونُس بن مَتى

قلت وَنقل ابو دَاوُد فِي سنَنه عَن شُعْبَة أَنه لم يسمع مِنْهُ الا أَرْبَعَة احاديث فَزَاد حَدِيث ابْن عمر فِي الصَّلَاة

قَالَ الْبَيْهَقِيّ وَسمع مِنْهُ أَيْضا حَدِيث ابْن عَبَّاس فِيمَا يَقُول عِنْد الكرب وَحَدِيثه فِي رُؤْيَة النَّبِي صلى الله عليه وسلم لَيْلَة أسرى بِهِ مُوسَى وَغَيره

قَالَ فِي الْمعرفَة وحديثا فِي الرّيح وَفِيه نظر وَقَالَ ابْن الْعَرَبِيّ فِي شرح التِّرْمِذِيّ قَالَ احْمَد بن حَنْبَل لم يلق أَبَا الْعَالِيَة انْتهى

(நூல்: துஹ்ஃபதுத் தஹ்ஸீல்-1/263)

فتح الباري لابن حجر (11/ 145)

قَالَ شُعْبَةُ إِنَّمَا سَمِعَ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ أَرْبَعَةَ أَحَادِيثَ حَدِيثَ يُونُس بن مَتى وَحَدِيث بن عُمَرَ فِي الصَّلَاةِ وَحَدِيثَ الْقُضَاةُ ثَلَاثَةٌ وَحَدِيثَ بن عَبَّاس شهد عِنْدِي رجال مرضيون

وروى بن أَبِي حَاتِمٍ فِي الْمَرَاسِيلِ بِسَنَدِهِ عَنْ يَحْيَى الْقَطَّانِ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ لَمْ يَسْمَعْ قَتَادَةُ مِنْ أَبِي الْعَالِيَةِ إِلَّا ثَلَاثَةَ أَحَادِيثَ فَذَكَرَهَا بِنَحْوِهِ

وَلم يذكر حَدِيث بن عُمَرَ وَكَأَنَّ الْبُخَارِيَّ لَمْ يَعْتَبِرْ بِهَذَا الْحَصْرِ لِأَنَّ شُعْبَةَ مَا كَانَ يُحَدِّثُ عَنْ أَحَدٍ مِنَ الْمُدَلِّسِينَ إِلَّا بِمَا يَكُونُ ذَلِكَ الْمُدَلِّسُ قَدْ سَمِعَهُ مِنْ شَيْخِهِ وَقَدْ حَدَّثَ شُعْبَةُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ قَتَادَةَ وَهَذَا هُوَ السِّرُّ فِي إِيرَادِهِ لَهُ مُعَلَّقًا فِي آخِرِ التَّرْجَمَةِ مِنْ رِوَايَةِ شُعْبَةَ

وَأَخْرَجَ مُسْلِمٌ الْحَدِيثَ مِنْ طَرِيقِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا الْعَالِيَةِ حَدَّثَهُ وَهَذَا صَرِيحٌ فِي سَمَاعِهِ لَهُ مِنْهُ وَأَخْرَجَ الْبُخَارِيُّ أَيْضًا مِنْ رِوَايَةِ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ غَيْرَ هَذَا وَهُوَ حَدِيثُ رُؤْيَةِ مُوسَى وَغَيْرِهِ لَيْلَة أسرى بِهِ واخرج مُسْلِمٌ أَيْضًا

(நூல்: ஃபத்ஹுல் பாரீ-11/145)

�حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِيًّا قَالَ: أصحاب قتادة ثلاثة سَعِيدٌ وَهِشَامٌ وَشُعْبَةُ، فَأَمَّا سَعِيدٌ فَأَتْقَنُهُمْ، وَأَمَّا هِشَامٌ فَأَكْثَرُهُمْ، وَأَمَّا شُعْبَةُ فَأَعْلَمُهُمْ بِمَا سَمِعَ». وَقَالَ: لَيْسَ بَعْدَ هَؤُلَاءِ أَحَدٌ مِثْلُ هَمَّامٍ مِنْ كِتَابِهِ.

وقال يعقوب بن سفيان: حدثني محمد (ابن عبد الرحيم) قال: سمعت عليًّا قال: أصحاب قتادة ثلاثة: سعيد وهشام وشعبة، فأما سعيد فأتقنهم، وأما هشام فأكثرهم، ‌وأما ‌شعبة ‌فأعلمهم ‌بما ‌سمع. ‌وقال: ‌ليس ‌بعد ‌هؤلاء ‌أحدٌ ‌مثل ‌همام ‌من ‌كتابه. "المعرفة والتاريخ" 2/ 140.

கதாதா அவர்களின் மாணவர்களில் மூன்று பேர் முக்கியமானவர்கள்.

1 . ஸயீத் பின் அபூஅரூபா: இவரே அவர்களில் மிகவும் துல்லியமாக ஹதீஸ்களை மனனமிட்டுள்ளார்.

2 . ஹிஷாம் பின் அப்துல்லாஹ்: இவரே அவர்களில் அதிகமான ஹதீஸ்களை அறிவித்துள்ளார்.

3 . ஷுஅபா பின் ஹஜ்ஜாஜ்: இவரே அவர் நேரடியாக செவியுற்ற செய்திகளைப் பற்றி நன்கு அறிந்துள்ளார்.

இந்த மூன்று பேருக்கு அடுத்த நிலையில் உள்ளவர், கதாதாவின் செய்திகளை தனது நூலில் பதிவு செய்து கொண்ட ஹம்மாம் பின் யஹ்யா ஆவார். இவர்களுக்கு அடுத்து வேறு யாரும் இவர்களின் தரத்தில் இல்லை என்று அலீ பின் மதீனீ அவர்கள் கூறிய தகவலை யஃகூப் பின் ஸுஃப்யான் பதிவு செய்துள்ளார்.

(நூல்கள்: அல்மஃரிஃபது வத்தாரீக்-2/140, அல்ஜாமிஉ ஃபில்ஜர்ஹி வத்தஃதீல்-3/246)

وقال البرديجي: ـ أيضاً ـ: (أحاديث) شعبة، عن قتادة، عن أنس عن النبي صلى الله عليه وسلم كلها صحاح، وكذلك سعيد بن أبي عروبة، وهشام الدستوائي، إذا اتفق هؤلاء الثلاثة على الحديث فهو صحيح وإذا اختلفوا في حديث واحد، فإن القول فيه قول رجلين من الثلاثة، فإذا اختلف الثلاثة توقف عن الحديث، وإذا انفرد واحد من الثلاثة في حديث نظر فيه: فإن كان لا يعرف من الحديث إلا من طريق الذي رواه كان منكراً.

وأما أحاديث قتادة، التي يرويها الشيوخ، مثل حماد بن سلمة، وهمام، وأبان، والأوزاعي، فينظر في الحديث: فإن (كان) الحديث يحفظ من غير طريقهم عن النبي صلى الله عليه وسلم، وعن أنس بن مالك، من وجه آخر، لم (يدفع) ، وإن كان لا يعرف عن أحد عن النبي صلى الله عليه وسلم ولا من طريق عن أنس إلا من رواية هذا الذي ذكرت لك كان منكراً. انتهى.

ஷுஅபா அவர்கள், கதாதா ---> அனஸ் (ரலி) ---> நபி (ஸல்) என்ற அறிவிப்பாளர்தொடரில் அறிவிக்கும் செய்திகள் அனைத்தும் சரியானவை. இவ்வாறே கதாதா அவர்களிடமிருந்து ஸயீத் பின் அபூஅரூபா, ஹிஷாம் அத்தஸ்துவாஈ ஆகியோர் அறிவிக்கும் செய்திகளும் சரியானவை.

இந்த மூவரும் ஒரு ஹதீஸில் ஒத்துப்போனால், அது ஸஹீஹ் ஆகும். ஒரு ஹதீஸில் இவர்கள் கருத்து வேறுபாடு கொண்டால், மூவரில் இருவரின் கூற்று ஏற்றுக்கொள்ளப்படும். மூவரும் கருத்து வேறுபாடு கொண்டால், அந்த ஹதீஸை நிறுத்திவைக்க வேண்டும்.

இந்த மூவரில் ஒருவர் மட்டும் ஒரு ஹதீஸை அறிவித்தால், அதை ஆய்வு செய்யவேண்டும். அந்த ஹதீஸ் அவர் வழியாக மட்டுமே வந்திருந்தால் அது முன்கர் ஆகும்.

கதாதா அவர்களிடமிருந்து ஹம்மாத் பின் ஸலமா, ஹம்மாம் பின் யஹ்யா, அபான், அவ்ஸாஈ போன்றோர் அறிவிக்கும் செய்திகளையும் ஆய்வு செய்ய வேண்டும். இவை வேறு நபித்தோழரிடமிருந்தோ அல்லது இவர்கள் இடம்பெறாத வேறு அறிவிப்பாளர்தொடரில் அனஸ் (ரலி) அவர்களிடமிருந்து வந்திருந்தால் அவை சரியானவை. ஏற்றுக் கொள்ளலாம். இல்லாவிட்டால் இவை முன்கர் ஆகும்.

(நூல்: ஷரஹ் இலலுத் திர்_மிதீ-2/697 )

‌‌أصحاب قتادة بن دعامة السدوسي

قال إبراهيم بن الجنيد، عن يحيى بن معين: سعيد بن أبي عروبة أثبت الناس في قتادة.

وقال ابن أبي خيثمة: سمعت يحيى بن معين يقول: أثبت الناس في قتادة ابن أبي عروبة.

وسمعته يقول: همام في قتادة أحب إلي من أبي عوانة.

وسئل يحيى بن معين عن أبان وهمام أيهما أحب إليك؟ فقال: كان يحيى القطان يروي عن أبان، وكان أحب إليه. وأما همام فهو أحب إلي.

وقال أحمد، في رواية الأثرم: إذا خالف أبو عوانة وأبان العطار سعيداً أعجبني ذلك يعني حديثهما: قال: لأنه يكون مما قد حفظناه.

قال أحمد: قال عفان: قال أبو عوانة: كان قتادة يقول لي: لا تكتب عني شيئاً، فسمعت منه، وحفظت، ثم نسيت بعد، فجلست إلى سعيد، فجعل يحدث عن قتادة بما أعرف، أو نحو هذا.

وقال إسحاق بن هانىء: سألت أبا عبد الله، قلت: أيما أحب إليك في حديث قتادة؟ سعيد بن أبي عروبة، أو (همام) أو (شعبة) أو الدستوائي؟ فسمعته يقول: قال عبد الرحمن بن مهدي: سعيد عندي في الصدق مثل قتادة وشعبة ثبت، ثم همام.

قلت: والدستوائي؟ قال: والدستوائي ـ أيضاً ـ.

وقال عثمان بن سعيد: قلت ليحيى بن معين: شعبة أحب إليك في قتادة أو هشام؟.

قال: كلاهما.

قال عثمان بن سعيد: هشام في قتادة أكبر من شعبة.

وقال البرديجي: شعبة وهشام الدستوائي وسعيد بن أبي عروبة، عن قتادة عن أنس صحيح،

فإذا ورد عليك حديث لسعيد بن أبي عروبة، عن قتادة، عن أنس مرفوعاً، وخالفه هشام وشعبة حكم لشعبة وهشام على سعيد،

وإذا روى حماد بن سلمة وهمام وأبان ونحوهم من الشيوخ عن قتادة (عن أنس) عن النبي صلى الله عليه وسلم وخالف سعيد أو هشام أو شعبة، فإن القول قول (هشام) وسعيد، وشعبة على الانفراد، فإذا اتفق هؤلاء الأولون (وهم همام وأبان وحماد) على حديث مرفوع، وخالفهم شعبة وهشام وسعيد، أو شعبة أو هشام وحده، أو سعيد وحده، توقف عن الحديث، لأن هؤلاء الثلاثة (شعبة، وسعيد، وهشام) أثبت من همام وأبان وحماد.

قلت: مراده، أن (الحفاظ من أصحاب قتادة ثلاثة) : شعبة، وسعيد، وهشام، والشيوخ من أصحابه مثل حماد بن سلمة، وهمام، وأبان، ونحوهم.

فأما الحفاظ الثلاثة، فإذا روى سعيد حديثاً عن قتادة وخالفه فيه شعبة وهشام، فالقول قولهما.

وسيأتي فيما بعد قوله إن القول قول رجلين من الثلاثة، من غير تعيين وقوله أيضاً: إنه إذا روى هشام وسعيد (بن أبي عروبة) شيئاً وخالفهما شعبة، فالقول قولهما، وأما إذا اختلف الثلاثة فسيأتي قوله: إنه يتوقف عن الحديث، وإن خالف هشام شعبة فقد حكى فيما بعد فيه قولين:

أحدهما: القول قول شعبة.

والثاني: التوقف.

وأما الشيوخ فإذا روى أحدهم حديثاً، وخالفه واحد من الحفاظ الثلاثة، فالقول قول ذلك الحافظ، فإذا اتفق الشيوخ الثلاثة على حديث، وخالفهم الحفاظ الثلاثة أو أحدهم، توقف عن الحديث، ففرق بين أن ينفرد شيخ بحديث يخالفه فيه حافظ، فإنه حكم بأن القول قول الحافظ، وبين أن يجتمع الشيوخ على حديث ويخالفهم الحفاظ أو بعضهم، فقال: يتوقف فيه.

وهذا بخلاف قول أحمد، إنه إذا اختلف سعيد بن أبي عروبة مع أبي عوانة وأبان، أنه يعجبه قو ل الشيخين، كما سبق عنه.

وقال البرديجي: ـ أيضاً ـ أصح الناس رواية عن قتادة شعبة، كان يوقف قتادة على الحديث.

قلت: كأنه يعني بذلك اتصال حديث قتادة، لأن شعبة كان لا يكتب عن قتادة إلا ما يقول فيه: (حديثاً) ، ويسأله عن سماعه.

(فأما حفظ) حديثه، فقد تقدم عن أحمد وغيره أن سعيد ابن أبي عروبة أحفظ له، ولكن ظاهر كلام البرديجي خلاف هذا، وأن شعبة أثبت في قتادة وسيأتي من كلامه ما يبينه.

ثم قال البرديجي: فإذا أردت أن تعلم صحيح حديث قتادة فانظر إلى رواية شعبة وسعيد بن أبي عروبة وهشام الدستوائي، فإذا اتفقوا فهو صحيح. وإذا خالف هشام (قول) شعبة (فالقول قول شعبة، وقال بعضهم) : يتوقف عنه، وإذا اتفق هشام و (سعيد) (بن أبي عروبة) من رواية أهل التثبت عنهما وخالفهما شعبة كان القول قول (هشام وسعيد) ، غير أن شعبة من أثبت الناس في قتادة ولا يلتفت (إلى رواية الفرد عن شعبة) ممن ليس له حفظ، ولا تقدم في الحديث (من أهل الاتقان) .

وقال البرديجي: ـ أيضاً ـ: (أحاديث) شعبة، عن قتادة، عن أنس عن النبي صلى الله عليه وسلم كلها صحاح، وكذلك سعيد بن أبي عروبة، وهشام الدستوائي، إذا اتفق هؤلاء الثلاثة على الحديث فهو صحيح وإذا اختلفوا في حديث واحد، فإن القول فيه قول رجلين من الثلاثة، فإذا اختلف الثلاثة توقف عن الحديث، وإذا انفرد واحد من الثلاثة في حديث نظر فيه: فإن كان لا يعرف من الحديث إلا من طريق الذي رواه كان منكراً.

وأما أحاديث قتادة، التي يرويها الشيوخ، مثل حماد بن سلمة، وهمام، وأبان، والأوزاعي، فينظر في الحديث: فإن (كان) الحديث يحفظ من غير طريقهم عن النبي صلى الله عليه وسلم، وعن أنس بن مالك، من وجه آخر، لم (يدفع) ، وإن كان لا يعرف عن أحد عن النبي صلى الله عليه وسلم ولا من طريق عن أنس إلا من رواية هذا الذي ذكرت لك كان منكراً. انتهى.

وقد (سبق) ذكر ذلك في الكلام على المنكر، وما فيه من اختلاف الحفاظ (في) ذلك.

وقال ابن معين: قال شعبة: هشام الدستوائي أعلم بقتادة، وبأكثر مجالسه له مني.

قال أحمد في رواية حرب: أصحاب قتادة شعبة وسعيد وهشام، إلا أن شعبة لم يبلغ علم هؤلاء، كان سعيد يكتب كل شيء.

قال أحمد: وقال عفان: وذكر حديثاً، فقال: أصاب همام وأخطأ هشام وسعيد.

وذكر مسلم في كتاب التمييز أن حماد بن سلمة عندهم يخطىء في حديث قتادة كثيراً.

وقال الدارقطني في العلل: معمر سيىء (الحفظ) (الحديث) قتادة والأعمش.

وقال ابن أبي خيثمة: سمعت يحيى (بن معين) (يقول) : قال معمر: جلست إلى قتادة وأنا صغير، فلم أحفظ عنه (الأسانيد) .

ونقل الأثرم عن أحمد، قال: عمرو بن الحارث روى عن قتادة (مناكير، وقال) في جرير بن حازم: كان يحدث بالتوهم أشياء عن قتادة (يسندها بواطيل) ، وكذلك ضعف يحيى وغيره حديث جرير عن قتادة (خاصة وسليمان التيمي.

قال الأثرم: حديثه عن قتادة مضطرب) .

وفي تاريخ الغلابي: يزيد بن إبراهيم عن قتادة ليس بذاك.

والظاهر أنه حكاه عن ابن معين.

முழு விபரம்இவர் வரும் ஹதீஸ்கள் தேடல்Google அரபி

அனஸ் (ரலி)

நபித்தோழர்.

முழு விபரம்இவர் வரும் ஹதீஸ்கள் தேடல்Google தமிழ்
Category: முஸன்னஃப் அப்துர் ரஸ்ஸாக்

கேள்விகள், விமர்சனங்களை முடிந்தவரை தமிழில் மட்டுமே பதிவிடவும். (thanglish) தங்கிலீஷ்-ல் பதிவிட வேண்டாம்.